در مورد جهت داري علوم و نقش پيش زمينه هاي معرفتي در ارائه نظريات علمي، شما با كدام نظر موافقيد؟
 موثر در مقام گردآوري اطلاعات
 موثر در مقام گردآوري و داوري
 بدون تأثير

 
  رمانتيسم Romanticism       ديالكتيك استعلايي Dialectic Transcendental       نظريه تصويري THE PICTUER THEORY OF MEANING       جوهر substance       پست مدرنيسم       اسطوره Mythos       بافت گرايي contextualism       اروس Eros       حس دروني inner sense       پيش داوري Prejudice       پساساختارگرايي Post-structuralism       ساختارگرايي structuralism       آيت الله قاضي طباطبايي       آيت الله هاشمي رفسنجاني       ويليام اوكام William occam       شهيد آيت الله صدوقي       حزب استقلال       شهيد مصطفي خميني       انسان كامل Prefect Man       نوآگوستيني Augustinianism       سُدره (Sudrah (Sacred shirt       گناه مرگ ارزان gonah i marg arzan       هئورتات haurvatat       هميستكان hamestakan       كيومرث Kayūmart, Gayūmat, Gayōmart    
 
 
عنوان  :  نقد مقاله «نگاهي به سوره زنان» (2) (ارث زن در اسلام، قواميت مرد، مجازات زنان زناكار)
تاریخ  :  1389/04/14
نویسنده: پریسا راد
 
چکیده:
امواج دفاع از حقوق زنان که دویست سال در خواستگاه خود؛ یعنی دنیای غرب قدمت دارد و اینک دوران افول خود را سپری می‎کند؛ بدون داشتن زمینه‎ها و بستر‎هایی که آن زمان موجب رشد تفکر دفاع از حقوق زن ـ در شکل خاص خود یعنی فمینیسم ـ درغرب شد؛ وارد سرزمین‎های اسلامی از جمله ایران شده و مدافعان به ظاهر روشنفکر ایرانی‎نما که کاری جز نشخوار خوراک روشنفکران غربی را ندارند عَلم حمایت از زنان برداشته و بدون فهم درست از تعالیم دینی با نگاهی سطحی از حمله به هیچ حکمی از احکام فروگذار نمی‎کنند. ارث زنان یکی از این قوانین است که با نگاه مجموعه‎نگر متفکران مسلمان به تعالیم دینی یکی از عناصر نظام مالی طراحی شده در شریعت است که در قبال نفقه، مهریه، دیه عاقله و جهاد ابتدایی بر عهده مرد بوده و نقصانش رفع می‎شود. قوامیت مردنیز قانون دیگری است که لازمه حفظ و بقای کیان خانواده می‎باشد و معنایی جز حمایت و مراقبت و مدیریت امور کلان خانواده ندارد؛ پشتوانه این حکم نیز برتری قوای بدنی مرد نسبت به زن، همچنین تسلط قوه عاقله مرد بر قوه احساس او نسبت به زن است. حکم مجازات زنان زناکار نیز در کنار حکم مجازات مردان زناکار امری منطقی برای حفظ جامعه از فساد و هرج و مرج کاملا منصفانه به نظر می‎رسد.
 
مقدمه:
در پی نقدمقاله «نگاهی به سوره زنان» در بخش اول به مسأله تعدد زوجات پرداختیم، در بخش دوم و پایانی محورهای دیگراین مقاله را محل نقد و بررسی قرار می‎دهیم. این محورها عبارتند از ارث زن در اسلام، قوامیت مرد و مجازات زن به‎ خاطر فحشاء؛ که بر طبق روال بخش پیشین ابتدا یک گزارش از ادعای نویسنده و سپس نقد آن در پی خواهد آمد.
 
1- ارث زن دراسلام:
1-1: قید«نصیب معین» برای ارث زن چرا؟
اشکال اول مربوط به قید «نصیب معین» برای مشخص کردن اصل سهم الارث زنان در قرآن کریم است که در آیه 7 سوره نساء آمده و از نظر نگارنده مبیّن این نکته است که: «زنان باید بر سقف و میزان معین حقشان در این رابطه کاملا آگاه و راضی باشند و.... با نصیب غیر معین مردان تفاوت کیفی دارد...» پاسخ اینکه با اندکی دقت واضح است که قید «نصیب معین» برای آن است که طبق گزارشات تاریخی[1] ــ که برای جلوگیری از تطویل که از ذکر آنها خودداری می‎کنیم _ پیش از اسلام، در میان بسیاری از اقوام حتی خود اعراب نه تنها به زن ارثی تعلق نمی‎گرفت که گاهی به ارث برده می‎شد در حالی که همیشه برای مردان ارث معینی وجود داشت، قرآن با این قید قصد دارد بر ارث‎بری زنان تأکید کرده آنها را به حقشان برساند؛ تا جایی که هنگام تعیین سهم الارث دختر و پسر، ارث دختر را اصل و مبنا قرار داده و ارث پسر را با این مبنا می‎سنجد. آیه «للذکرمثل حظ الانثیین: پسر دوبرابر دختر ارث می‎برد»، این مطلب را به صراحت بیان می‎کند که اصل ارث بری زن و میزان سهم‎الارثش امری مفروغ[2] در نزد شارع مقدس اسلام است و به هیچ یک از دلایل عصر جاهلیت قابل نقض نمی‎باشد.
ضمن این که بطلان ادعای «نامعین بودن سهم الارث زوج» از سوی نویسنده از آیات مورد بحث در سوره نساء روشن است و برای روشن‎تر شدن آن مطالعه قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران ساده‎ترین راه است که نویسنده زحمت پیمودن آن را به خود نداده است!!!
 
2-1: تقسیم ارث بر اساس جنسیت: پسر دو برابر دختر!
اشکال دوم با کج فهمی آیه11 سوره نساء ایجاد می‎شود که می‎فرماید: «للذکرمثل خط الانیثین: یعنی سهم پسر دو برابر سهم دختر است»، و از این آیه نتیجه می‎گیرد «که میزان تقسیم ثروت بین میراث بران، تنها بر اساس جنسیت ایشان است» وی در ادامه مدعی می‎شود که ارث زن همیشه و همه جا نصف نصف ارث مرداست!!
در پاسخ باید گفت: اولاً میراث زن در اسلام همه جا و تحت همه‎ی عناوینی که به زن تعلق می‎گیرد نصف مرد نیست؛ بلکه بنابر نظام تقسیم ارث اسلامی سهم زن با همه عناوینش (همسر، مادر، مادربزرگ، دختر و...) گاهی مساوی مرد است؛ مثل پدر و مادر متوفی (در صورتی که میت فرزند داشته باشد) برادر و خواهر مادری میت به نسبت کل میراث سهم مساوی دارند، جد و جده‎ی مادری، دایی و خاله نیز یکسان ارث می‎برند[3]. گاهی بیشتر از مرد است مثل جایی که وارث فقط پدر و دختر باشد که سهم پدر و سهم دختر بیش از آن است یا موردی که میت دارای نوه باشد و فرزندان او در زمان حیات وی مرده باشد که در این جا نوه پسری سهم پسر را می‎برد و نوه دختری سهم دختر را؛ یعنی اگر نوه پسری دختر باشد و نوه دختری پسر باشد سهم دختر بیشتر است. در نهایت مواردی است که زن کمتر از مرد ارث می‎برد مثل دختر که کمتر از پسر ارث می‎برد و برادر و خواهر پدری و مادری میت که خواهر نصف برادر ارث می‎برد؛ ضمن این که اگر نقصی در ارث پیش بیاید متوجّه برادر و خواهر پدری است و سهم برادر و خواهر مادری همیشه محفوظ است.[4]
اما در تبیین حکمت موارد نابرابری ارث میان زنان و مردان اولا باید یادآور شویم که نابرابری متناسب با مجموعه نظام مالی اسلام برای زنان طراحی شده، در این نظام کاملاً عادلانه به نظرمی‎رسد.[5] نظام مذکور از یکسو عبارتست از وظیفه نان آوری (نفقه) و پرداخت مهریه به زن از سوی مرد و همچنین وجوب پرداخت دیه عاقله(مسئولیت مالی دیه خطایی برادر زاده و مانند آن) و وجوب هزینه جهاد ابتدایی، که بر دوش مرد نهاده شده است. در مقابل سهم الارث مرد دو برابر زن قرار داده شده؛ در نتیجه این تقسیم‎بندی حکیمانه زنان به واسطه مهریه و نفقه عملاً در سهم الارث مردان سهیمند و از آن بهره می‎برند.[6] ضمن این که وظیفه‎ای نسبت به خویشاوندان خود در مورد دیه خطایی آنها ندارند، از هزینه‎های جهاد ابتدایی معافند و در نهایت مالک سهم‎الارث خود نیز هستند، بدون این که مردان حق دخالتی در آن داشته باشند.
از آن چه گذشت روشن می‎شود که ملاک اسلام در تقسیم ارث مرد دو برابر زن - همانطور که نویسنده مقاله در دست نقد مدعی شده ـ جنسیت نمی‎باشد و گرنه باید این قاعده همه جا بین زن و مرد جاری می‎شد درحالی که موارد خلاف آن را که برخی را بر شمردیم در فقه کم نیستند؛ نتیجه این که حکمت‎های بزرگتری در ورای احکام ا لهی هست که برای تلقی آن لازم است در نظام اقتصادی طراحی شده برای مسلمین توازن مالی میان زن و مرد این چنین رعایت گردد.
 
2- قوامیت مرد:
اشکال بعدی نویسنده مربوط به آیه 34 سوره مبارکه نساء است که می‎فرماید: «الرجال قوامون علی النساء بما فضلّ الله بعضهم علی بعض وبما انفقوا من اموالهم...» که باز هم ناشی از سطحی نگری و عدم درک وی از مجموعه قوانین اسلام درباره زن و خانواده می‎باشد. او این آیه را زمینه ساز بسیاری از نابرابری‎هایی که به نوعی احکام اسلامی تعبیر می‎شوند می‎داند و معتقد است «این اصل نارسایی است که چون مردان به زنان نفقه می‎دهند، پس اجازه دارند برایشان مسلط باشند؛ چرا که به نمونه محمد(ص) خود همسری به نام خدیجه داشته است که زندگی او را تأمین می‎کرده است. بنابراین نفقه دادن دلیلی بر برتری بعضی بر بعض دیگرنیست، و اگر مبنا نفقه دادن باشد مردانی که از زنانشان نفقه می‎گیرند ـ مثل خود محمد ـ هیچ دلیلی برای سلطه بر زنان‎شان ندارند، و البتّه زنانی که کار می‎کنند و هزینه زندگی‎شان را خود تامین می‎کنند، از این دایره‎ی کنترل جنسی و سلطه‎گری خارج می‎شوند، و سلطه محدود می‎شود به زنانی که از مردانشان نفقه دریافت می‎کنند؛ اما داستان پیچیده‎تر از این حرف‎هاست. حتی اگر بپذیریم که در همین دستگاه اسلامی، کار در خانه و کار در بیرون خانه - با چشم بستن بر دلایل جنسی - نوع تقسیم کار بوده است نمی‎تواند دلیلی برای برتری و تسلط مردان باشد!»
نوک پیکان اعتراض مولف مقاله متوجّه کلمه «قوامون» در آیه شریفه است که در ترجمه‎ای که در دست ایشان بوده به تسلط ترجمه شده است؛ بنابراین قبل از هر چیز لازم است «قوامیت» را به عنوان کلید واژه این بحث معنا کنیم. کتب لغت گذشتگان همچون قاموس المحیط و الصحاح این واژه را معنی نکرده‎اند؛ اما لسان العرب گفته: «قیام گاهی به معنای محافظت و اصلاح می‎آید مثل آیه «الرجال قوامون» و همچنین گفته است: «قیم المرأه یعنی زوج المرأه؛ زیرا مرد قائم به امور و احتیاجات زن است. خداوند در قرآن فرموده: «الرجال قوامون علی النساء» مراد از قیام، مثول(ازجا در رفتن) و تنصّب(اوج گرفتن) و ضدِّ نشستن نیست؛ بلکه قیام بدین معناست که مردان متکفل امور زنان بوده و به شئون آنها توجه دارند. بنابراین اصلاح، محافظت و بر عهده گرفتن امور در معنای قوامیت ذکر شده است؛ حال اگر به آن اضافه شود که: واژه «قوامون» با حرف «علی» آمده و ترکیب ماده «قیام» با حرف «علی» همیشه با نوعی مراقبت و نظارت، پیگیری و اعمال قدرت همراه است. ضمن این که در ذیل آیه مورد بحث قرآن کریم مردان را این چنین مخاطب قرار می‎دهد: «واللاتی تخافون نشوزهنّ فعظوهنّ و اهجروهن فی المضاجع و اضربوهن فان اطعنکم فلاتبغوا علیهن سبیلاً»، و چنین خطاب‎هایی نشان دهنده‎ی این نکته است که در فرهنگ اسلامی و قرآنی مرد مجری قوانین و مقررات خانوادگی شمرده شده ا ست. بنابر آنچه گذشت می‎توان گفت: «قوامون» نوعی سرپرستی و بر عهده گرفتن امور به همراه مراقبت را معنا می‎دهد.
 نکته مهم دیگر در آیه اصطلاح «بما فضل الله» است که به عنوان دلیل قوامیت مرد برزن ذکر شده است و روشن شدن مقصود از آن، حل اشکال را آسان می‎کند. نظرات متعددی در مفهوم «بما فضل الله» آمده است. که در جهات فراوان مشتر کند؛ اما تعلیل علامه محمد حسین فضل الله در این باره قابل توجّه است. او معتقد است که مقصود از فضیلت در آیه صراحتاً بیان نشده و قاعدتاً باید مراد از فضیلت چیزی باشد که هر مخاطبی از هر فرهنگ و تمدنی به راحتی آن را از آیه بفهمد در حالی که جوامع مختلف به خاطر انواع تربیت و شرایط اجتماعی متفاوت ممکن است برداشت گوناگون از آیه داشته باشند؛ بنابراین تاکید آیه بر فصلیت باید مشعر به امری مشترک میان همه انسان‎ها در همه جوامع باشد که می‎تواند نشانگر تفاوت‎های ذاتی و تکوینی باشد.[7] با این استدلال که منطقی هم به نظر می‎رسد تفاوت زنان با مردان در قوای بدنی و وضعیت جسمانی زنان برای بر عهده گرفتن مسئولیت اداره معاش خانواده، یکی از مهمترین دلایل این فضیلت است؛ زیرا حالات جسمانی چون بارداری، شیردادن، قاعدگی و امثال آن و همچنین لطافت جسمانی زن امری نیست که کسی در آن تردید داشته باشد.
جنبه دیگر این فضیلت که برای سپردن زمام امور کلی خانوادگی- و حتی اجتماعی- به مردان در نگاه قرآن لحاظ شده قوت عقلانیت و خردورزی در آنان است که البتّه موجب ضعف و نقصان عاطفه‎ورزی در آنان شده است؛ در حالی که زنان به خاطر دقت احساسی و غلیان عاطفه در تصمیم‎گیری‎ها ومدیریت‎های کلان، قضاوت و اداره امور اجتماعی احساسات خود را دخالت می‎دهند؛ لذا این امور منع شده‎اند؛ اما در امور عمومی و اجتماعی، از قبیل تعلیم و تعلم، کسب و تجارت، پرستاری بیماران، فراوانی آنان و امثال آن که وجود عواطف شدید منافاتی با مفید بودن عمل ندارد نه تنها شرع زنان را منع نکرده که در سیره‎ی نبوی امضاء شده است و به طور کلی زنان در این گونه امور از تحت ولایت مردان خارج شده‎اند.[8]
نکته قابل ذکر در این جا آن است که تعیین مدیر خانواده و اجتماع تنها جایگاهی نیست که اسلام در آن قوه عاقله را بر عاطفه ترجیح داده است؛ بلکه تمامی فرامین اسلامی از جمله قرآن کریم برای عقل جایگاه ویژه‎ای قائلند و میان قوه‎ی عاقله انسان و قوای دیگر او همیشه برتری را از آن عقل دانسته‎اند. این در حالی است که به عواطف و احساسات و دوستی‎ها و دشمنی‎ها هم در جای خود التفاف ویژه دارند؛ اما آنچه در این جا مهم می‎نماید این است که عقل را تعدیل کننده عواطف و احساسات قرار داده در نتیجه پیروی از احساسات پیروی ازعقل است؛ برای نمونه اسلام همه‎ی اعمال، حالات و اخلاقیاتی را که به دستور عقل آسیب برساند و باعث تیرگی آن اداره‎ی شئون اجتماع و قضاوت گردد همچون مِی‎خارگی، قماربازی، دروغ و... را تحریم کرده تا سلامت مدیریت جامعه را هر چه بیشتر حفظ نماید. سپردن مدیریت خانواده به مردان نیز بر اساس همین اصل تسلط قوه‎ی تعقل بر امیال و عواطف بنا نهاده شده است.[9]
حال که روشن شد چرا مردان وظیفه دارند مدیریت و اراده امور زن و خانواده را به عهده گیرند لازم است مشخص گردد که نیازهای آنان نیز باید در محدوده‎ی همین خانواده برآورده شود تا استحکام هر چه بیشتر بنیان خانواده تضمین گردد. توضیح این که در هر مجموعه شخصی که مدیریت را بر عهده دارد موظف به اراده کلی مجموعه و تأمین نیازهای فردفرد آن است؛ به دوش کشیدن این تکلیف بزرگ حقوقی برای او نسبت به زیر مجموعه‎اش به وجود می‎آورد که باعث می‎شود او با همکاری آنها به اداره بهتر مجموعه نائل گردد؛ مثلاً در یک کارخانه هیچ کس ریاست مدیر کارخانه را مذموم نمی‎شمرد و همه او را احترام کرده و سعی می‎کنند با انجام فرامین او به حفظ مجموعه یاری رسانند. حق بهره بردن مردان از زنان در محیط خانوادگی در برابر مدیریت خانواده امری منطقی است که با تلفیق اخلاق اسلامی نه تنها کنترل جنسی محسوب نمی‎شود؛ بلکه تبدیل به یک همراهی و همدلی محبّت‎آمیز از سوی دو جنس شده، هم نیازهای روحی و جسمی آنان را تأمین می‎کند هم بستری گرم و صمیمی برای ترتیب فرزندان فراهم می‎آورد و این چنین زمینه‎ساز ایجاد یک اجتماع سالم می‎شود. روشن است هدف شرع مقدس اسلام از قوامیت مردان کنترل جنسی زنان توسط مردان نیست؛ بلکه اهداف والاتری از آنچه به ذهن سطحی‎نگر مؤلف خطور کرده دارد؛ لذا در صورتی که زن بنابر آزادی که شریعت به او داده اشتغال درآمدزایی داشته باشد بازهم وظیفه نان آوری و اداره امور خانواده از عهده مرد ساقط نمی‎شود و او همچنان مکلف به تامین زن است و زن نیز وظیفه‎ای در قبال تامین زندگی خود، همسر و حتی فرزندانش نداشته، تمامی درآمد و اموالش از آن خود اوست و همچنین زن تکلیفی در قبال کارهای درون خانه برعهده ندارد؛ اما در هر وضعیتی - چه زن شاغل باشد چه نباشد- تامین اقتصادی و مدیریت خانواده بر عهده مرد است و زن و فرزندان نیز وظیفه دارند تا حقوق و تقاضاهای مرد خانواده را برآورند تا بنیان خانواده همچنان حفظ شده و اعضای خانواده از کنار هم پراکنده نگردند.
به نظرمی‎رسد نویسنده سطوری که در حال نقد آن هستیم و امثال او متوجه نیستند که برای داشتن انسان‎های سالم و پویا و همچنین یک جامعه بالنده نیازمند داشتن یک محیط خانوادگی هستیم که در آن زنان و مردانی وجود دارند که برای رفع نیازها، دفع آلام و جلب محبت و حتی منافع مالی و اقتصادی خود به یکدیگر نیاز دارند و اگر قرار باشد این نیازها در محیطی غیر از خانه رفع شود، دیگر خانواده‎ای نخواهیم داشت. یک مرد حتی در وضعیت چند همسری باز هم موظف است تمام نیازهای همسران خود را برآورده سازد و این مسئولیت ساده‎ای نیست. همسران او نیز موظفند تا با اتصال به او ضمن تامین نیازهایش کانون خانواده را گرم نگهدارند.
بنابر یافته‎های پژوهشگران از سن بلوغ به بعد، بدن مردان پر از انرژی‎های تعریف نشده است و همه این انرژی‎ها نیازمند هدایت فرهنگی هستند، برخلاف زنان که باچنین آشفتگی بیولژیکی روبرو نمی‎شوند؛ زیرا خیلی زود آگاه می‎شوند که دارای ظرفیت معجزه آسایی برای به دنیا آوردن انسان زنده دیگری هستند. اگر وجود برخی فشارهای فرهنگی اجتماعی جهت هدایت مردان و انرژی‎های آنان به سوی اهدافی والاتر از خودشان، میل نفسانی‎شان نباشد، در بسیاری از جوامع انسانی، مردان به طورقابل ملاحظه‎ای بیشتر مستعد «اعمال پست و غیرمسئولانه شهوانی هستند» آنها همچنین به میزان فراوانی مستعد ارتکاب جرم هستند. از 12500 زندانی فدرال در زندان‎های کانادا، کمتر از300 نفر زن هستند. افزون بر این، مردان، بسیار بیشتر از زنان به برقراری روابط جنسی زودگذر با افراد متعدد علاقه دارند و اگر سدی در مقابلشان قرارداده نشود، گزینه آنها لذت آنی است. نکته دیگر در مورد کودکان است. مردان از کودکی تا زمانی که خودشان دارای فرزندشوند، بسیار به کودکان کم علاقه هستند. همه این‎ها از دیدگاه جامعه‎شناختی معنا دارد. رهاوردی که همواره ازدواج برای جامعه داشته، تأمین وسیله‎ای برای رام کردن خشونت جنسی و فیزیکی مرد، برای سوق دادن وی به سمت الگوی تولید مثلیِ درازمدت زنانه و حفاظت نسل است. در عوض هر دو طرف توافق می‎کنند که روابط جنسی خود را به محدوده خانواده شرعی و قانونی محدود کنند.[10]
از نتایج پژوهش‎های پژوهشگران غربی به دست می‎آید که خانواده بیشتر؛ یعنی کنترل جنسی مرد و قراردادن وظیفه نان‎آوری و مراقبت و حمایت زن و خانواده برعهده او؛ در چنین وضعیتی این زن است که حمایت می‎شود و مرد حتی با هدف لذت جویی هرقدر که تعداد همسران خود را افزایش دهد- تا چهار- نتیجه معکوس گرفته، وظایف خود را بیشتر و سنگین‎تر می‎کند.
 
3- مجازات زنان زناکار:
آخرین اشکال نویسنده مقاله «نگاهی به سوره زنان» متوجه مجازات زنان زناکاراست؛ این اشکال را در مقابل جواز شریعت برای چند همسری مردان قرار می‎دهند، نه اینکه آن را قانون شریعت در قبال مجازات مرد زناکار قرار دهد و این تقابل ناهمگون بسی جای تعجب دارد که از بی‎اطلاعی یا غرض ورزی نویسنده سرزده؟!!
به هر حال در بخش اول این مقاله مفصلاً دلایل تجویز و نه تاکید چندهمسری برای مردان در دین اسلام روشن شد. لذا در این جا لازم است تذکر دهیم که قرآن کریم عمل زنا را چه برای زنان و چه برای مردان امری زشت و ناپسند معرفی کرده و در کراهت بر آن اصرار می‎کند؛ آن جا که می‎فرماید:
«لاتقربوا الزنّا انه کان فاحشه و ساء سبیلاً»
به زنا نزدیک نشوید، چرا که آن همواره زشت و بد مسیری است.
 اگر کسی کمی با لغت عربی آشنایی داشته باشد خواهد دانست که عناصر نحوی و لغات این عبارت با چه تاکید از عمل شنیع زنا نهی می‎کنند و این نهی اختصاصی به زنان ندارد که مردان هم در آن شریکند. ممکن است مردی به خاطر وظایف سنگینِ اداره یک خانواده، زیر بار تشکیل خانواده و تعدد زوجات نرود و بخواهد با شهوترانی و بدون قید و بند از ارتباط با زنان مختلف بهره برد، قرآن کریم در آیه دوم سوره نور زن و مرد را مشمول حرمت زنا می‎داند. در نحوه اثبات جرم؛ یعنی اقامه چهار شاهد عادل نیز میان زن و شوهر فرقی نمی‎نهد. نکته مهم دیگر آن که مجازات ذکر شد برای زن زنا کار درآیه 15 سوره مبارکه نساء با آیه دوم سوره مبارکه نور نسخ شده است. آیه چنین می‎فرماید:
«الزانیه و الزنانی فاجلدوا کل واحد منهما مائه جلده و لاتأخذکم بهما رافه دین الله ان کنتم تؤمنون بالله و الیوم الاخر و لیشهد عذابهما طائفه من المؤمنین»
زن زناکار و مرد زناکار، هریک از آن دو را صد تازیانه بزنید، و اگر به خدا و روز رستاخیز ایمان دارید نباید در دین خدا نسبت به آنها، ترحم کنید و باید جمعی از مؤمنان در جریان مجازات آنها حضور یابند.
 
· اثبات زنا با چهار شاهد عادل:
از اشکالات نویسنده به بحث مجازاتِ کسی که مرتکب فحشا شده است اقامه چهار شاهد عادل برای اثبات این جرم است؛ وی در این باره می‎گوید: «مشخص هم نیست که چنین زنانی(فاحشه) چگونه جرأت می‎کنند در برابر چشمان باز و دهان‎های بازمانده این گونه مردان، تا آخر قضیه رابطه‎شان را تماشا بگذارند، تا جماعت چهار نفره‎ی شاهدان بعدها به محکمه بروند و مشاهدات‎شان را درمحکمه‎های شرع مقدس گواهی بدهند؟!»
در شریعت، بحث قضاوت و شهادت جایگاه ویژه‎ای دارد به طوری که جرم در آن تقسیم بندی شده و به نسبت اهمیت آن در دید شارع مقدس ادعای انتساب آن به مسلمانان نیاز به تعداد متفاوتی از شهود دارد؛ برای نمونه اموری چون مرتد شدن، شراب‎خواری، حد سرقت و... با دو شاهد ثابت می‎شود، و اموری چون زنا، لواط و... با چهار شاهد به اثبات می‎رسد. این بدان جهت است که اعمالی چون زنا آن چنان در دیدگاه فرهنگ الهی شنیع و خوارکننده است که نه تنها مومنی که با این دید زندگی می‎کند حاضر بر تن دادن به چنین گناهی نیست؛ بلکه شارع مقدس اجازه نمی‎دهد که مومن به آسانی در معرض چنین اتهامی قرار گیرد. بنابراین شرایط اثبات این جرم را آن چنان سنگین قرار داده تا هر کسی به آسانی جرأت وارد کردن این اتهام را نداشته باشد. این سختگیری تا جایی پیش می‎رود که در آیات بعدی سوره نور برای کسی که چنین اتهامی به مومنین بزند و نتواند آن را اثبات نماید مجازات تازیانه را وضع می‎کند.
نکته دیگر درباره این نحوه از اثبات جرم آن است که وقتی این اتهام به آسانی قابل طرح و اثبات باشد، یک رویه‎ی فرهنگی در جامعه مسلمین ایجاد می‎کند که این گناه در نزدشان سبک شمرده می‎شود و ممکن است موجب شیوع آن در جامعه مسلمین گردد. این دستورالعمل یک تدبیر حکیمانه برای حفظ جامعه مسلمانان از فساد و هرج و مرج است. آیه نوزدهم از سوره مبارکه نور همین حکمت را چنین بیان می‎کند:
«انّ الّذین یحبون ان تشیع الفاحشهُ فی الّذین امنوالهم عذاب الیمٌ فی الدّنیا والاخره والله یعلم و انتم لاتعلمون»
کسانی که دوست دارند زشتیها در میان مردم با ایمان شیوع یابد، عذاب دردناکی برای آنان در دنیا وآخرت است؛ وخداوند می‎داند وشما نمی‎دانید.
 از این آیه بر می‎آید که ضمن اندیشیدن تدابیر قضایی برای جلوگیری از شیوع فاحشه در میان مؤمنان خداوند عذاب دردآوری برای فاسقین و کسانی که این کار را می‎کنند در آخرت در نظر گرفته است. در آیه بیستم نیز به کسانی که به راحتی خصوصاً به زنان پاکدامن نسبت ناروا می‎دهند، هشدار می‎دهد که مورد لعنت خداوند و محرومیت از رحمت او در دنیا و آخرت قرار می‎گیرند و عذاب آخرت نه در انتظار آنان است.
 
سخن آخر
در پایان این مقاله نکته‎ای قابل ذکر است که مقاله «نگاهی به سوره زنان» بیش از آن که حاصل یک پژوهش علمی و نتیجه کار تحقیقاتی نویسنده باشد؛ یک اثر کاملاً ژورنالیستی و پر از ادعاهای سخیف و بی‎پایه است که حتی از یک رفرنس‎دهی هم تهی است؛ برای نمونه ایشان به سخنان برخی شخصیت‎ها اشاره کرده یا این که مواردی از تعدی به زنان در جنگ ایران و عراق، زندان‎های به قول خودش حکومت اسلامی و... ذکر نموده که فقط مشتی ادعای بی‎سند هستند و معلوم نیست که ساخته و پرداخته وهم و  خیال اوست یا...؟!! لذا از اتلاف وقت برای پاسخ‎گویی به آنها خودداری می‎کنیم. قصد نگارنده این سطور فقط بیان حکمت‎ها و عقلانیت موجود در مجموعه احکام اسلامی است، نه سرگرم شدن با اوراق سیاه شده توسط کسانی که از تعالیم اسلامی هیچ نمی‎دانند و مدعی هستند «قصدم... گشودن گرهی است که برای پژوهشگر....» البتّه نقد این مقاله تجربه جالبی بود تا معنی پژوهشگر بودن و گشودن گره از ناشناخته‎ها را تجربه کنم در حالی که متوجّه شدم مؤلف «نگاهی به سوره زنان» حتی خواننده و شنونده خوبی هم نیست چه رسد به پژوهشگر!!!.
 
 
مطالب مرتبط:
 
 
فهرست منابع
1)   قرآن کریم، ترجمه ناصر مکارم شیرازی.
2)   جوادی آملی، عبدالله؛ زن درآیینه جلال وجمال، مرکز نشراسراء، قم، 1377.
3)   طباطبایی، محمد حسین؛ المیزان، ج4، مؤسسه مطبوعاتی اسماعیلیان، قم، 1394ه.ق.
4) طباطبایی، محمدحسین؛ زن درقرآن، تصحیح وتحقیق محمدمرادی، دفترتنظیم و نشر آثار علامه سید محمد حسین طباطبایی، قم، 1384.
5) علاسوند، فریبا؛ زنان در موازنه حق و تکلیف، بیطرفان، (به سفارش دفترامور زنان وزارت کشور) تهران، 1385.
6) گاردنر، ویلیام؛ جنگ علیه خانواده، ترجمه و تلخیص معصومه محمدی، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان، قم، 1386.
7) مهریزی، مهدی؛ شخصیت و نظام حقوق زن در اسلام، انتشارات علمی فرهنگی، تهران، 1382.
 


[1] . ارث‌ در ح‍ق‍وق‌ م‍دن‍ی‌ ای‍ران‌ ، ص8
[2] . زن در آیینه جمال و جلال، ص347
[3] . 12-11 نساء
[4] . وسایل الشیعه، ج17، باب3 ازابواب میراث الاخره والاجداد، به نقل از زن درآیینه جلال وجمال ، ص366
[5] . زنان در موازن حق و تکلیف، ص79
[6] . المیزان، ج4، ص215- 229
[7] . من وحی القرآن، ج3، ص160، به نقل ازشخصیت و حقوق زن در اسلام، ص240
[8] . زن درقرآن، ص67- 69
 . [9] همان، ص74- 76
[10] . گاردنر، ویلیام، جنگ علیه خانواده، ترجمه معصومه محمدی، ص86-87

 

 


5/5 - (1)

Note : Database Server Is Inactive Or Server Is Dump!

Pajoohe dbo : this table doesn't exist!

 
 
 
1393/06/11
 
 كنگره بين المللي علوم انساني اسلامي
 دانشگاه علامه طباطبايي
 پايگاه اطلاع رساني پژوهشكده
 دانشگاه شيخ بهايي
 دانشگاه اصفهان
 دانشگاه تربيت مدرس
 دانشكده علوم حديث
 دانشگاه تبريز
 دانشگاه باقرالعلوم(ع)
 دانشگاه گلستان
 دانشگاه تربيت معلم سبزوار
 سايت واعظون
 پايگاه فرهيختگان تمدن شيعي
 
کتابخانه هادی
 
 فرهنگ نامه تاريخ زندگاني پيامبر اعظم (صلي الله عليه و آله و سلم)
بسم الله الرحمن الرحيم فرهنگ‎نامه‎ي تاريخ زندگاني پيامبر اعظم(ص) منشر شد در راستاي ...
 
 
 
 
Email:pajoohe_b@yahoo.com صفحه اصلی |  اخبار |  مصاحبه |  پند و اندرز |  نامه های اخلاقی |  مقالات پژوهشکده |  مقالات نشریات |  پژوهشها |  دوره های آموزشی |  فرهنگ علوم اسلامی و انسانی |  پرسش و پاسخ |  چند رسانه ای |  Powered By vwideas