در مورد جهت داري علوم و نقش پيش زمينه هاي معرفتي در ارائه نظريات علمي، شما با كدام نظر موافقيد؟
 موثر در مقام گردآوري اطلاعات
 موثر در مقام گردآوري و داوري
 بدون تأثير

 
  رمانتيسم Romanticism       ديالكتيك استعلايي Dialectic Transcendental       نظريه تصويري THE PICTUER THEORY OF MEANING       جوهر substance       پست مدرنيسم       اسطوره Mythos       بافت گرايي contextualism       اروس Eros       حس دروني inner sense       پيش داوري Prejudice       پساساختارگرايي Post-structuralism       ساختارگرايي structuralism       آيت الله قاضي طباطبايي       آيت الله هاشمي رفسنجاني       ويليام اوكام William occam       شهيد آيت الله صدوقي       حزب استقلال       شهيد مصطفي خميني       انسان كامل Prefect Man       نوآگوستيني Augustinianism       سُدره (Sudrah (Sacred shirt       گناه مرگ ارزان gonah i marg arzan       هئورتات haurvatat       هميستكان hamestakan       كيومرث Kayūmart, Gayūmat, Gayōmart    
 
 
عنوان  :  داريوش فروهر
نویسنده :  معصومه جمشيدي
كلمات كليدي  :  تاريخ، پهلوي، داريوش، فروهر، جبهه ملي، مصدق
داریوش فروهر در هفتم دی­ماه 1307ش در شهر اصفهان متولد شد. تحصیلات ابتدایی را در اصفهان سپری کرد و سپس بدلیل انتقال پدرش به ارومیه وی نیز به آن شهر می­رود. واقعه سوم شهریور و اشغال ایران توسط ارتش روسیه در همان زمان (شمال ایران) بوقوع می­پیوندد.[1] پدرش سرهنگ صادق فروهر از افسران ناسیونالیست بود که بهنگام واقعه سوم شهریور 1320 در مأموریت ارومیه بسر می­برد و در 1321 که معاون لشکر اصفهان بود، به علت مخالفت و مبارزه با نیروهای اشغالگر بیگانه بازداشت و به اردوگاه اسیران جنگی در اراک فرستاده شد. داریوش در سال 1322 در سن پانزده ­سالگی که دانش­آموز دبیرستان ایرانشهر در تهران بود، با اهداف و افکار دکتر مصدق در مجلس چهاردهم آشنا شد و در همان زمان وارد مبارزات سیاسی شد. فروهر در سال 1327 وارد دانشکده حقوق دانشگاه تهران شد و سال بعد؛ یعنی در 1328 مصدق را در راه بنیانگذاری جبهه ملی ایران به همراه دیگر دانشجویان مبارز یاری می­دهد. یعنی همراه با محسن پزشکپور و محمد مهرداد و چند تن از ناسیونالیست­ها حزبی بر پایه مکتب پان­ایرانیسم تأسیس کردند که شعار آن «فلات ایران به زیر یک پرچم» بود و افکار ناسیونالیستی داشت. در دوران نهضت ملی هنگامی که اختلاف میان مصدق و شاه آشکار شد و پزشکپور جانب شاه را گرفت، فروهر انشعاب کرد و حزب ملت ایران بر بنیاد پان­ایرانیسم را بنیان نهاد که از جمله احزاب تشکیل دهنده جبهه ملی بود و بعدها نام خود را به حزب ملت ایران تغییر داد.[2] فروهر دبیر کل این حزب شد و این حزب تا پایان به دولت مصدق وفادار ماند.[3] فروهر در سال 1329ش برای نخستین بار زندانی شد. در زمان حکومت رزم­آرا نیز به خاطر مبارزات ملی شدن صنعت نفت در دانشگاه بار دیگر زندانی شد. در سال 1330 حزب «مکتب» به «حزب ملت ایران» تبدیل شد و فروهر در دی­ماه همان سال به دبیری این حزب انتخاب شد.[4] وی در 29 خرداد 1331 سالروز خلع ید استعمارگران برای سومین بار بازداشت شد. در این روز که هیئت اعزامی از سوی دکتر مصدق نخست­وزیر توانست از شرکت نفت جنوب با مسالمت خلع ید کند، فروهر نیز با جمعی از دانشجویان دانشکده حقوق جایگاه­های فروش بنزین در سطح شهر تهران را ملی کردند.[5] افراد حزب ملت ایران از دستاوردهای نهضت ملی پاسداری کردند. در واقعه 30 تیر و 19 اسفند 1331 همراه با دیگر احزاب و گروه­های ملی و مذهبی، با تظاهرات وسیع خود و پشتیبانی از دولت در صحنه های مبارزه حضور داشتند. فروهر در این قضایا نقشی فعال داشت. آنان در 28 مرداد 1332 زد و خورد خونین با عوامل کودتا (و اعضای حزب توده) در میدان بهارستان داشتند که منجر به مجروح شدن جمعی از جمله زخمی و بی­هوش شدن داریوش فروهر گردید. با استقرار رژیم کودتا، افراد حزب ملت ایران در کنار دیگر ملّیون و دانشگاهیان به مبارزه قهر­آمیز علیه رژیم شاه ادامه دادند.[6] در اول شهریور 1332 نخستین اعلامیه ستاد پنهانی حزب ملت ایران بر ضد کودتاچیان به امضای داریوش فروهر منتشر شد. در این اعلامیه مردم به مبارزه و مقاومت در برابر حکومت کودتا دعوت شده بودند. فروهر در 10 دی ماه آن سال بازداشت و در مرداد 1333 به جزیره قشم تبعید شد. او پس از چندی از زندان آزاد شد و به تهران بازگشت؛ اما به علت برگزاری تظاهرات علیه قرارداد کنسرسیوم یکبار دیگر به زندان افتاد؛[7] ولی در نوروز 1335 او به دنبال مخالفت با عضویت ایران در پیمان «بغداد» و انتخابات فرمایشی دوره نوزدهم مجلس به همراه آیت­الله سیدرضا زنجانی به مدت چند ماه روانه زندان می­شود. در هشتم خرداد 1338 به دنبال فعالیت­های حزبی، وی به همراه تعدادی از دانش­آموزان، دانشجویان و کارگران هم­فکرش بازداشت می­شود. فروهر دو ماه پس از آزادی از زندان از سوی جبهه ملی نامزد نمایندگی مجلس بیستم می­شود؛ اما بار دیگر از 17 دی ماه به زندان می­افتد و تا 25 فروردین سال 1340 در زندان می­ماند. روز سوم اردیبهشت 1340 داریوش فروهر با یکی از همرزمان خود به نام «پروانه اسکندری» که او نیز در پیکارهای دانشجویی چندین بار به زندان افتاده بود، ازدواج ­کرد.[8] اسکندری متولد 1317 در تهران بود. در 16 آذر 1339 که اولین تظاهرات دانشجویی در دانشگاه تهران به مناسبت سالگرد شهدای 16 آذر 1332 برگزار شد، وی تنها سخنران این مراسم بود.[9] در شامگاه 29 تیر همان سال هنگامی که همراه با شخصیت­های سیاسی ملی برای فاتحه­خوانی به مزار شهدای قیام 30 تیر رفته بود، بازداشت شد؛ اما در اثر فشار افکار عمومی آزاد گردید.[10] در 28 اردیبهشت 1340 پس از سخنرانی دکتر سنجابی و دکتر صدیقی در میتینگ جبهه ملی در میدان جلالیه، در پایان فروهر قطعنامه میتینگ را قرائت کرد که اهم آن تأمین آزادی­ها و تشکیل فوری مجلس از طریق انتخابات آزاد بود.[11]
گزارش مورخ 28/04/40 ساواک که راجع به جبهه ملی و داریوش فروهر می­باشد از تغییرات بوجود آمده، در این جبهه سخن می­گوید. از جمله این ­که داریوش فروهر در ضمن رهبری حزب پان­ایرانیست، مسئول تبلیغات جبهه ملی شده است و نیز بانو پروانه اسکندری همسر داریوش فروهر نیز مسئولیت سازمان زنان جبهه ملی را عهده­دار شده است. و نیز موضوع نگران کننده این گزارش برای ساواک این­که داریوش فروهر با سیاوش کسرایی و ارسلان پوریا که از توده­ای­های سابق هستند، تماس دارند.[12]
از آبان ماه 1340 جبهه ملی  که در اوایل حکومت امینی تجدید حیات کرد و اجتماعاتی ترتیب داده بود، به مخالفت با دولت برخاست و نخستین نشانه­های این مخالفت در دانشگاه تهران پدیدار شد. عدم موفقیت دولت در حل مشکلات اقتصادی کشور و تعلل در انجام انتخابات نیز در نارضایتی­ها افزود. روز اول بهمن ماه 1340 نیز تظاهرات شدیدی در محوطه دانشگاه تهران و خیابان­های اطراف آن علیه دولت برپا گردید. در نتیجه درگیری بین نیروهای پلیس و دانشجویان، صدها نفر مجروح شدند. به تأسیسات دانشگاه و مراکز اتمی و آزمایشگاه­های دانشگاه نیز خساراتی وارد آمد و دولت دستور تعطیلی دانشگاه را صادر کرد. به دنبال وقایع دانشگاه، دولت عده­ای از رهبران جبهه ملی؛ از جمله شاپور بختیار، دکتر سنجابی، داریوش فروهر و... را به عنوان محرکین این واقعه دستگیر کرد.[13]
در اواسط اسفند 1341 داریوش فروهر به دلیل شرکت در تظاهرات بر ضد انقلاب سفید با عده­ای از رهبران جبهه ملی روانه زندان شد و تا شهریور 1342 در زندان بود. فروهر پس از آزادی طرح تازه­ای به نام «ایستادگی و کوشش» ارائه داد و نیز با ارسال نامه­هایی برای دکتر مصدق به احمدآباد، برای سازماندهی و چگونگی مبارزات آینده رهنمود طلبید.[14] داریوش فروهر به عنوان وکیل دادگستری از اعضای شورای مرکزی جبهه ملی بود.[15] در 30 شهریور 1343 و به دنبال ادامه فعالیت­های سیاسی و حزبی به همراه گروهی از یارانش روانه زندان می­شود. در سال 1344 فروهر پس از محاکمه در دادگاه به 3 سال زندان محکوم می­شود. در آبان­ماه سال بعد آزاد می­شود و بدنبال درگذشت دکتر مصدق در اسفندماه حضوری فعال در مراسم بزرگداشت وی دارد. فروهر در اعلامیه­ای از مردم ایران می­خواهد به مدت 40 روز عزاداری کنند.[16] از طرف فروهر و دیگر اعضای جبهه ملی برای مصدق در مدفنش در احمدآباد مراسم مختلف به مناسبت شب هفت و نیز چهلمین روز درگذشت برگزار می­شود.[17] در سال 1349 که مسئله بحرین مطرح شد، فروهر طی اعلامیه­ای جدایی بحرین را بشدت محکوم کرد و آن را خیانت به میهن دانست. از این رو در 17 فروردین آن سال بازداشت شد. فروهر در فاصله سال­های 1353 تا 1355 ضمن تلاش در نوسازی سازمان­های مبارزاتی به وکالت دادگستری اشتغال داشت.[18] در تاریخ 22 خرداد 1356 نامه سرگشاده­ای از سوی دکتر کریم سنجابی، دکتر شاپور بختیار و داریوش فروهر به عنوان محمدرضاشاه انتشار یافت. آن­ها ضمن انتقاد از نابسامانی اوضاع و طرز مدیریت مملکت و آرایش نظام شاهنشاهی، خواسته بودند برای خلاصی از تنگناها و دشواری­هایی که آینده ایران را تهدید می­کند، حکومتی بر سر کار آید که با احترام به قانون اساسی و اعلامیه حقوق بشر خود را مسئول اداره مملکت بداند. در این نامه شاه مسئول اداره مملکت و به عبارت دیگر عامل نابسامانی­ها شناخته شده بود. همچنین آن­ها با اشاره به خرابی وضع مملکت، شکست برنامه­های صنعتی و کشاورزی، حیف و میل درآمد نفت و رواج فساد، فحشا و تملق را نتیجه حکومت استبدادی دانسته بودند. در پایان نامه ضمن تعریف حقوق ملت و حقوق سلطنت مندرج در قانون اساسی و مبری بودن پادشاه از مسئولیت، برای خلاصی از بن­بست تمکین مطلق به اصول مشروعیت و احترام به قانون اساسی و اعلامیه جهانی حقوق بشر تأکید شده بود.[19] البته این نکته نیز قابل توجه است که شخص فروهر و به طور کل جبهه ملی سعی داشتند تا اعمال خود را در چارچوب قانون اساسی انجام دهند. آن­ها حتی در زمانی که تظاهرات خیابانی مردم به اوج رسیده بود و اعلامیه های امام خمینی یکی پس از دیگری مردم را به قیام تا سرنگونی رژیم شاهنشاهی دعوت ­می­کرد، فعالیت خود را به گونه­ای مصالحه­آمیز و در چارچوب حفظ رژیم و قانون اساسی سازمان داده بودند.[20] حتی اسنادی موجود است که آن­ها از تکثیر اعلامیه امام خودداری می­کردند و در پیامی محرمانه از سوی فروهر و توسط احسان نراقی به شاه منتقل شد، بر حمایت از شخص شاه و پسرش مشروط بر رعایت حقوق مردم تأکید شد.[21] طبق گزارش ساواک پس از بازگشت، سنجابی رهبر جبهه ملی (آبان 1357) از فرانسه (دیدار با امام خمینی) وی و داریوش فروهر توسط مأموران حکومت نظامی بازداشت شدند. این امر در راستای بزرگنمایی نقش و موقعیت آن­ها در برابر رهبری مذهبی انقلاب بود. در طول این مدت مذاکراتی میان آن­ها با ریاست ساواک صورت گرفت و شخص سنجابی با شاه نیز دیدار خصوصی داشت که در آن جلسه شاه به وی پیشنهاد نخست­وزیری داد. سنجابی نپذیرفت و فردی دیگر از رهبران جبهه ملی؛ یعنی شاپور بختیار این پیشنهاد را قبول کرد.[22] بعدها در کتابی که بنام شاه چاپ شد (پاسخ به تاریخ) نوشته شده بود که سنجابی خود تقاضای ملاقات با شاه را داشته است؛ امّا سنجابی در خاطراتش این موضوع را تکذیب کرد.[23] در 6 آذر 57 امام خمینی به مناسبت حمله نیروهای ارتش به تظاهر کنندگان در صحن حرم امام رضا­(ع) که منجر به کشته و مجروح شدن ده­ها تن گردید، عزای عمومی اعلام کرد و مردم را به ادامه مبارزه تا سرنگونی رژیم شاه دعوت نمود. با نزدیک شدن تاسوعا و عاشورا، درگیری­های شبانه کمتر شد و دولت نظامی، کاهش یافتن تظاهرات و برخوردها را به حساب خود گذاشت و از شدت فشار و خشونت­ها کاست و حتی برای ارائه حسن نیت خود، سنجابی و فروهر و 47 تن از زندانیان سیاسی را آزاد کرد.[24] در آذرماه 57 دکتر غلامحسین صدیقی[25] برای نخست­وزیری به شاه پیشنهاد شد، فروهر نامه­ای از دکتر سنجابی برای دکتر صدیقی آورد که او را از  قبول نخست­وزیری برحذر داشت.[26] فروهر که عضو شورای هفت نفره جبهه ملی چهارم بود، در آستانه انقلاب به منظور دیدار با امام خمینی به فرانسه رفت.[27] در روز 22 بهمن 57 که هویدا متوجه شد، محافظین او فرار کردند، برای نجات خود به چاره­جویی افتاد. از جمله این­ که به خاطرش آمد که چندی قبل داریوش فروهر (وزیر کار دولت موقت) را از زندان نجات داده و ممکن است در این شرایط برای نجات او قدمی بردارد؛ امّا همان روز هویدا دستگیر شد.[28] پس از انقلاب داریوش فروهر در دولت موقت مهندس بازرگان به سمت وزیر کار و امور اجتماعی منصوب شد. وی در این سمت مأموریتی نیز به کردستان داشت. فروهر در 28 خرداد 58 اعلام داشت که هم­کاری خود و حزب ملت ایران را با جبهه ملی قطع می­کند. او از طرز رفتار دکتر سنجابی در جریان انقلاب ناراضی بود. فروهر در 6 مهر 58 از وزارت کار برکنار و وزیر مشاور شد و بار دیگر به کردستان اعزام شد. با استعفای بازرگان در 4 آبان، دولت موقت منحل شد و فروهر به فعالیت­های حزبی پرداخت. در نخستین انتخابات ریاست­ جمهوری نامزد شد؛ امّا توفیقی نیافت. سرانجام فروهر به همراه همسرش در شب اول آذر 1377 در منزل خود به قتل رسید.[29]


[1]. کاویان، امیر؛ مردی که از تاریخ آمد، تهران، کلک خیال، 1378، چاپ اول، ص4.
[2]. هوشنگ مهدوی، عبدالرضا؛ سرنوشت یاران دکتر مصدق، تهران، علم، 1383، چاپ اول، ص187.
[3]. زارعشاهی، احمدعلی؛ علل تشکیل و انحلال جبهه ملی ایران، تهران، مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1380، چاپ اول، ص97.
[4]. رجال عصر پهلوی به روایت اسناد ساواک مهدیقلی علوی مقدم، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1383، چاپ اول، ص293.
[5]. هوشنگ مهدوی، عبدالرضا؛ پیشین، ص188.
[6]. نجاتی، غلامرضا؛ جنبش ملی شدن صنعت نفت ایران و کودتای 28 مرداد 1332، تهران، شرکت سهامی انتشار، 1373، چاپ هفتم، ص88.
[7]. هوشنگ مهدوی، عبدالرضا؛ پیشین.
[8]. کاویان، امیر؛ پیشین، ص 5.
[9]. جبهه ملی به روایت اسناد ساواک، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1379، چاپ اول، ص 48.
[10]. هوشنگ مهدوی، عبدالرضا؛ پیشین، ص189.
[11]. هوشنگ مهدوی، عبدالرضا؛ پیشین، ص106.
[12]. جبهه ملی به روایت اسناد ساواک، پیشین، ص82.
[13]. طلوعی، محمود؛ بازیگران عصر پهلوی از فروغی تا فردوست، تهران، علم، 1373، چاپ دوم، ج 1، ص434.
[14]. هوشنگ مهدوی، عبدالرضا؛ پیشین، ص189.
[15]. جبهه ملی به روایت اسناد ساواک، پیشین، ص102.
[16]. کاوان، امیر؛ پیشین، ص6.
[17]. جبهه ملی به روایت اسناد ساواک، پیشین، ص204 و 207.
[18]. هوشنگ مهدوی، عبدالرضا؛ پیشین، ص190.
[19]. نجاتی، غلامرضا؛ تاریخ سیاسی بیست و پنج ساله ایران، تهران، مؤسسه خدمات فرهنگی رسا، 1371، چاپ سوم، ج2، ص22.
[20]. جبهه ملی به روایت اسناد ساواک، پیشین، ص259 .
[21]. همان، ص261، سند مورخ 15/1/37.
[22]. جبهه ملی به روایت اسناد ساواک، پیشین، ص279.
[23]. فردوست، حسین؛ ظهور و سقوط سلطنت پهلوی، تهران، اطلاعات، 1373، ششم، ج2، ص 590 و 591.
[24]. نجاتی، غلامرضا؛ پیشین، ص 182.
[25]. وزیر کشورمصدق که تا آخرین لحظه با او مانده بود.
[26]. هوشنگ مهدوی، عبدالرضا؛ پیشین، ص163.
[27]. همان، ص191.
[28]. طلوعی، محمود؛ پیشین، ص530.
[29]. هوشنگ مهدوی، عبدالرضا؛ پیشین، ص192.

 


0/5 - (0)
 
 
 
1393/07/28
 
 كنگره بين المللي علوم انساني اسلامي
 دانشگاه علامه طباطبايي
 پايگاه اطلاع رساني پژوهشكده
 دانشگاه شيخ بهايي
 دانشگاه اصفهان
 دانشگاه تربيت مدرس
 دانشكده علوم حديث
 دانشگاه تبريز
 دانشگاه باقرالعلوم(ع)
 دانشگاه گلستان
 دانشگاه تربيت معلم سبزوار
 سايت واعظون
 پايگاه فرهيختگان تمدن شيعي
 
کتابخانه هادی
 
 فرهنگ نامه تاريخ زندگاني پيامبر اعظم (صلي الله عليه و آله و سلم)
بسم الله الرحمن الرحيم فرهنگ‎نامه‎ي تاريخ زندگاني پيامبر اعظم(ص) منشر شد در راستاي ...
 
 
 
 
Email:pajoohe_b@yahoo.com صفحه اصلی |  اخبار |  مصاحبه |  پند و اندرز |  نامه های اخلاقی |  مقالات پژوهشکده |  مقالات نشریات |  پژوهشها |  دوره های آموزشی |  فرهنگ علوم اسلامی و انسانی |  پرسش و پاسخ |  چند رسانه ای |  Powered By vwideas