در مورد جهت داري علوم و نقش پيش زمينه هاي معرفتي در ارائه نظريات علمي، شما با كدام نظر موافقيد؟
 موثر در مقام گردآوري اطلاعات
 موثر در مقام گردآوري و داوري
 بدون تأثير

 
  رمانتيسم Romanticism       ديالكتيك استعلايي Dialectic Transcendental       نظريه تصويري THE PICTUER THEORY OF MEANING       جوهر substance       پست مدرنيسم       اسطوره Mythos       بافت گرايي contextualism       اروس Eros       حس دروني inner sense       پيش داوري Prejudice       پساساختارگرايي Post-structuralism       ساختارگرايي structuralism       آيت الله قاضي طباطبايي       آيت الله هاشمي رفسنجاني       ويليام اوكام William occam       شهيد آيت الله صدوقي       حزب استقلال       شهيد مصطفي خميني       انسان كامل Prefect Man       نوآگوستيني Augustinianism       سُدره (Sudrah (Sacred shirt       گناه مرگ ارزان gonah i marg arzan       هئورتات haurvatat       هميستكان hamestakan       كيومرث Kayūmart, Gayūmat, Gayōmart    
 
 
عنوان  :  پيوند حضرت فاطمه زهرا(س) با قرآن
تاریخ  :  1390/02/08
منابع  :  روزنامه جمهوري اسلامي 28/01/1390
كلمات كليدي  :  فاطمه، زهرا، قرآن، اهل بيت
نوع مقاله : نشريات
موضوع مقاله : فرهنگي
نویسنده: نهله غروی نائینی
 
چكیده
براساس روایات تفسیری، آیاتی از قرآن كریم در شان اهل بیت پیامبراعظم(ص) نازل شده است. حضرت زهرا (س) دختر رسول الله(س) به گواه پاسخ آن حضرت(ص) پس از نزول آیه تطهیر (الاحزاب، 33) كه فرمود: "هولاء اهلبیتی"، از اهل بیت پیامبر(ص) است. بنابراین آیاتی از قرآن كریم درباره حضرت فاطمه(س) و خانواده‌اش نازل شده است. در این مجال با بهره از تفاسیر و روایات، ارتباط قرآن و حضرت زهرا(س) را بیان می‌‌كنیم. در خطبه فصیح و بلیغ آن حضرت نیز توصیفی از قرآن كریم آمده است، این بیانات را نیز به عنوان قرآن در بیان حضرت زهرا(س) مطرح خواهیم كرد. قرآن جایگاه آن حضرت را تثبیت می‌كند و فاطمه (س) شان كلام الهی را توصیف می‌نماید.
مقدمه
در تاریخ تولد حضرت زهرا(س) میان علمای اسلام اختلاف است. در بین علمای امامیه بر اساس روایت ابوبصیر از امام صادق(ع)، فاطمه(س) بیستم جمادی الاخر متولد شد. هشت سال در مكه و ده سال در مدینه زندگی كرد. مشهور است كه آن حضرت در روز جمعه بیستم جمادی الثانی سال پنجم بعثت، هنگامی كه 45 سال از سن رسول‌الله (ص) می‌گذشت متولد شد. (نك: طبری، 10، مجلسی، بحارالانوار 43/6، كلینی، 1/458، ابن شهر آشوب، 3/357، فیض كاشانی، 1/173) در حالی كه اكثر علمای عامه نقل می‌كنند كه فاطمه در سالی متولد شده كه قریش مشغول ساختن خانه كعبه بود و در آن هنگام سن مبارك پیامبر(ص) 35 سال بود، یعنی پنج سال قبل از بعثت. (ابن سعد، 8/19، ابن جوزی، 306) براساس روایات، رسول خدا(ص) طبق دستور الهی چهل روز از حضرت خدیجه(س) كناره‌گیری كرد و به عبادت مشغول بود تا جبرئیل فرود آمد و غذای بهشتی برای آن حضرت آورد... (مجلسی، حیات القلوب، 2/149) از امام رضا(ع) نیز منقول است كه رسول‌الله (ص) فرمود: هنگامی كه به معراج رفتم جبرئیل دستم را گرفت و مرا وارد بهشت كرد و به من از رطب بهشت خورانید، كه نطفه فاطمه گردید..." (مجلسی، بحارالانوار، 43/4 و 5) تاریخ ولادت آن حضرت بعد از مبعث پیامبر(ص) بوده است، زیرا جبرئیل (ع) بعد از بعثت بر پیامبر(ص) فرود می‌آمد.
آیات قرآن كریم از آغاز رسالت پیامبر اكرم(ص) به تدریج نازل می‌شد و پیامبر(ص) و حضرت خدیجه (س) آن را تلاوت می‌كردند، بنابراین فاطمه (س) از بدو شكل گیری وجود مقدس و پس از آن در دوران طفولیت با قرآن مانوس بود و در خانه وحی و نبوت رشد و نمو كرد و در كنار پدر و همراه با آن حضرت روزگار را سپری نمود وام ابیها لقب گرفت.
در این مقاله با توجه به جایگاه زهرا(س) در نقش دخت و‌ام پدر كه محل نزول قرآن و رابط منبع وحی با مردم بود به برخی آیات كه در شان فاطمه (س) نازل شده است و توصیف آن حضرت از قرآن كریم می‌پردازیم.
قرآن و فاطمه (علیهاالسلام)
شان نزول آیاتی از قرآن كریم درباره حضرت زهرا(س) در روایات و تفاسیر بیان شده است، این آیات چنین‌اند.
* آیه شریفه "و مثل الذین ینفقون اموالهم ابتغاء مرضاه‌الله و تثبیتا من انفسهم..." (البقره، 261) در شان حضرت زهرا(س) و همسرش امیرالمومنین(ع) نازل شد. ابوالفتوح به تفصیل بیان می‌كند هنگامی كه این دو، چیزی در خانه برای خوردن نداشتند و فرزندان‌شان گرسنه بودند و پولی هم نداشتند، علی(ع) برای قرض كردن پول از خانه خارج شد و دیناری از عبدالرحمن بن عوف قرض كرد، لكن در راه، مقداد اسود را بدید كه از او محتاج‌تر و گرسنه‌تر بود، پس دینار را به او داد. سپس برای ادای نماز به مسجد رفت. پس از نماز رسول خدا(ص) فرمود: به منزل شما می‌آیم. حضرت علی(ع) چیزی نگفت. آن دو به طرف خانه حركت كردند.
سپس ابوالفتوح می‌نویسد: با نزدیك شدن ایشان به خانه، حضرت فاطمه زهرا(س) برخاست و به درون خانه شد و دو ركعت نماز كرد، در ركعت اول "الحمد" برخواند و "الم السجده" و در دوم "الحمد" و سوره "الانعام" و چون سلام بداد سر بر سجده نهاد و گفت: بار خدایا! از تو می‌خواهم به حق محمد و آل محمد(ص) كه برای ما خوانی فرستی از آسمان تا ما از آن تناول كنیم و بر شكر تو بیفزاییم. سر برداشت، جفنه‌ای دید از ترید، "و علیها عراق من لحم"، و بر سر آن گوشت نهاده از استخوان جدا كرده و دستاری بر سر آن نهاده كه كسی مانند آن ندیده بود. به در آمد و آب پیش رسول آورد تا رسول(ص) دست بشست و امیرالمومنین در او می‌نگریست تا چه خواهد كردن! آن گاه در خانه رفت و آن جفنه بیرون آورد و در پیش ایشان بنهاد. رسول (ص) و امیرالمومنین و فاطمه و حسن و حسین از آن طعام می‌خوردند. (رازی، 4/45 - 48)
* هنگامی كه رسول خدا(ص) برای اثبات صحت دعوت خود كه مخالفان، آن را تكذیب می‌كردند برای مباهله با مسیحیان نجران حاضر شد، آیه شریفه زیر نازل گردید: "...فقل تعالوا ندع ابناءنا و ابنائكم و نسائنا و نسائكم و انفسنا و انفسكم..." (آل عمران، 61) یعنی: (بگو بیایید فرزندانمان و فرزندان شما، و زنان ما و زنان شما، و خود ما و خود شما را بخوانیم...)، آن گاه رسول خدا(ص) فاطمه و علی و حسنین را همراه برد (صنعانی، 1/129) و فرمود: "اللهم هولاء اهلی"، (حاكم نیشابوری، 3/15، رازی، 4/360، مجلسی، 35/257 و 271) رسول‌الله (ص) كسی از همسران خویش را نبرد، بلكه از میان زنان فقط فاطمه(س) را همراه برد، بنابراین فاطمه مصداق "نسائنا" بود. (قاسمی، 4/858)
* برخی آیه: "و آت ذالقربی حقه و المسكین و..." (بنی اسرائیل، 26) را در حق حضرت زهرا (س) دانسته‌اند، چنانكه ابوالفتوح می‌نویسد: "در خبر است كه چون این آیت آمد، رسول (ص) فاطمه را بخواند و فدك به او داد" (رازی، 13) صاحب كشاف می‌نویسد: گفته شده كه مراد از "ذی القربی" نزدیكان رسول‌الله (ص) هستند. (زمخشری، 2/661)
* آیه دیگری كه گفته شده در شان حضرت زهرا(س) و همسرش امیرالمومنین(ع) نازل شده است آیه 54 سوره فرقان است كه می‌فرماید: "و هوالذی خلق من الماء بشرا فجعله نسبا و صهرا".
ابوالفتوح رازی از ابن سیرین نقل می‌كند كه گفت: "این آیت در حق امیرالمومنین علی(ع) آمد كه رسول (ص) دختر به او داد، فاطمه(س) را، و او بود كه جامع بود هم نسب را و هم سبب را. از جهت نسبت پسر عمش بود و از سبب شوهر دخترش بود، و هیچ كس را از صحابه و اهل البیت این هر دو به یك جای نبود." او می‌نویسد: "در خبر است كه رسول (ص) گفت: روزی فرشته‌ای آمد به نزدیك من كه پیش از آن نیامده بود، مرا خطاب كرد:... سپس گفت: آمده‌ام تا نور را به نور دهی. گفتم: آن نور كدام است كه او را به نور دهم؟ "تزوج فاطمه من علی"، فاطمه را به علی دهی كه خدای تعالی این عقد در آسمان ببست". (رازی، 14/273)
* حضرت زهرا(س) از اهل بیت پیامبر(ص) است، بنابراین آنجا كه قرآن درباره شان می‌فرماید: "انما یرید‌الله لیذهب عنكم الرجس اهل البیت و یطهركم تطهیرا" (الاحزاب، 33)، چز این نیست كه خدا می‌خواهد پلیدی را از شما اهل بیت دور كند و شما را پاك و پاكیزه سازد، بیانگر عصمت حضرت فاطمه(س) است. احمد بن حنبل به ده سند نقل كرده كه این آیه درباره اهل بیت پیامبر(س)، یعنی فاطمه و شوهر و فرزندانش نازل شده است. (غروی نایینی، 15) طبرانی از انس نقل می‌كند كه رسول خدا(ص) بارها این آیه را در حق فاطمه و خانواده‌اش تكرار نمود. عطاء بن یسار از‌ام سلمه روایت می‌كند هنگامی كه پیامبر و اهل بیتش زیر كساء (عبا) قرار داشتند، توسط جبرئیل این آیه در حقشان نازل شد. من عرض كردم: یا رسول‌الله (ص) ! من از اهل بیت شما نیستم؟ فرمود: ای‌ام سلمه! عاقبت تو به خیر است. (طبرانی، 22/402، ابن اثیر، 5/521، مجلسی، 35/207 و 226، ابن شیبانی، 3/259، ابن عبدالبر، 3/37) بیضاوی نیز آورده است كه روزی اهل بیت رسول الله(ص) زیر كساء جمع شدند این آیه نازل شد. (همو، 2/245) سیوطی نیز به نقل از‌ام سلمه می‌گوید كه این آیه درباره این خاندان نازل شده است. (همو، 5/198)
ابوالفتوح در تفسیر خود ذیل این آیه شریفه دو قول مفسران در اینكه زنان پیامبر(ص) نیز شامل این آیه هستند یا نه را بررسی و نتیجه‌گیری كرده است كه آیه مختص حضرت زهرا و حضرت علی و حسنین است. (رازی، 15/417) سپس نقل ابوسعید خدری و‌ام سلمه را ذكر كرده كه هنگامی كه‌ام سلمه از رسول‌الله (ص) پرسید: من از اهل بیت شما نیستم؟ حضرت (ص) فرمود: تو به خیری. نیز از ابو داوود از ابو حمراء نقل كرده كه گفت: نه ماه به مدینه مقام كردم، جز یك روز به هر وقت نماز، رسول به در حجره فاطمه و علی آمدی و گفتی: "الصلاه رحمكم‌الله انما یرید‌الله لیذهب عنكم الرجس اهل البیت و یطهركم تطهیرا". (همان)
قاسمی نیز می‌نویسد: پیامبر(ص) علی، فاطمه و حسن و حسین را در زیر كسایی كه خود زیر آن قرار داشت جمع كرد و تجلیل نمود، سپس گفت: "هولاء اهل بیتی فاذهب عنهم الرجس" و نیز ذكر می‌كند كه مسلم در كتاب فضائل الصحابه، حدیث شماره 36 نیز چنین نقل كرده است. (همو، 13/4850) وی می‌نویسد: این مطهر حلی از شیعیان گفته است: این آیه با حصر "انما" و ورود "لام" در خبر نشانه خطاب اختصاصی است كه دلالت بر عصمت این چند تن دارد. (همان 4851)
* فسرانی معتقدند كه آیه (الشوری، 23) درباره حضرت فاطمه(س) و خانواده آن حضرت می‌باشد. "قل لا اسالكم علیه اجرا الا الموده فی القربی..." ابوالفتوح می‌نویسد: و "الا" به معنی لكن باشد، گفت: مزدی طمع نمی‌دارم و لكن توقع آن است كه اهل البیت و خویشان مرا دوست بداری. اعمش و سعید بن جبیر و عبدالله بن عباس گفتند: "قربی" امیرالمومنین علی است و فاطمه و حسن و حسین. و عبدالله بن عباس گفت: من از رسول پرسیدم، گفت: علی و فاطمه و حسن و حسین. (همو، 17/12)
* در تفسیر اهل بیت (ع) آمده است، مراد از دو دریا در آیه شریفه "مرج البحرین یلتقیان" (الرحمان، 19) علی و فاطمه است. (رازی، 18/253) مجلسی نیز از امام صادق(ع) نقل كرده كه این آیه درباره فاطمه (س) است. (همو، 43/33)
* مفسرانی از اهل سنت و جماعت متفق‌اند كه سوره هل اتی (الانسان) درباره حضرت فاطمه (س) و خانواده آن حضرت نازل شده است. آیا 7 و 8 سوره انسان (دهر) كه می‌فرماید: "و یوفون بالنذر و یخافون یوما كان شره مستطیرا و یطعمون الطعام علی حبه مسكینا و یتیما و اسیرا"، بیان نذری می‌دانند كه ایشان برای بهبود بیماری حسنین(ع) نیت كردند و نذر خود را كه سه روز روزه بود ادا كردند كه هر روز هنگام افطار گرسنه‌ و محتاجی به در خانه آنها آمد و ایشان غذای افطار خود را به درخواست كننده (مسكین و یتیم و اسیر) دادند. (نك: طوسی، 10/211، زمخشری، 4/670، رازی، 20/78 و 83، مجلسی، 35/237 و 257)
مصحف حضرت فاطمه(س)
گر چه مسلمانان به قرآن مصحف گفته‌اند، لكن مصحف حضرت فاطمه(س) قرآن نیست بلكه علم به وقایع آینده بود كه توسط جبرئیل(ع) بر آن حضرت (س) بیان می‌شد.
این مصحف در روایتی از حماد بن عثمان از امام صادق (ع) چنین تعریف شده است: "آنگاه كه رسول‌الله (ص) رحلت نمود، حضرت فاطمه(س) از وفات پدرش اندوهگین شد و كسی جز خدای عز و جل مقدارش را نمی‌داند. حق تعالی فرشته‌ای نزد آن حضرت می‌فرستاد تا او را دل‌داری دهد و با آن حضرت سخن بگوید. حضرت فاطمه(س) این مطلب را به امیرالمومنین(ع) اطلاع داد. حضرت علی(ع) فرمود: چون آمدن فرشته را احساس كردی و صدایش را شن?دی، مرا خبر كن. پس از آن حضرت فاطمه (س)، همسرش را خبر می‌كرد و آن حضرت هر چه را می‌شنید، می‌نوشت تا اینكه از آن مطالب مصحفی تهیه نمود". امام صادق(ع) فرمود: "اما انه لیس فیه شیء من الحلال و الحرام و لكن فیه علم ما یكون". (كلینی، 1/240)
ابوحمزه از امام صادق (ع) نقل می‌كند كه فرمود: "مصحف فاطمه ما فیه شیء من كتاب‌الله و انما هو شیء القی علیها بعد موت ابیها". (فروخ صفار، 159) در روایت دیگری حضرت فرمود: "عندی مصحف فاطمه لیس فیه شیء من القرآن" (همان، 154) بنابراین مصحف فاطمه(س) مجموعه‌ای بود از اخبار آینده درباره خانواده آن حضرت كه توسط جبرائیل (ع) بر حضرت زهرا(س) عرضه شد و امام علی(ع) آن را با دست خود نوشت. آن مصحف قرآن نبود، درباره حلال و حرام نبود، بلكه علم درباره وقایع آینده بود.
حضرت زهرا(س) و تلاوت قرآن
حضرت زهرا(س) از دوره جنینی با صوت قرآن انس داشت. محمد بن علی بن الحسین بن علی نقل می‌كند: پیامبر(ص) سلمان را نزد فاطمه(س) فرستاد. سلمان می‌گوید: هنگامی كه به درب خانه رسیدم، ایستادم تا سلام كنم. حضرت فاطمه (س) در داخل خانه قرآن تلاوت می‌كرد و در بیرون صوت قرآن پیچیده بود. (مجلسی، بحارالنوار، 43/46) مقصود سلمان این است كه صوت روحانی تلاوت قرآن در بیرون از خانه پخش بود نه صدای حضرت زهرا(س).
حضرت فاطمه (س) و فرشته وحی
پس از رحلت رسول‌الله (ص)، فاطمه(س) بسیار محزون و غمگین بود. جبرئیل (ع) به اذن الهی نزد آن حضرت می‌آمد و او را تسلی می‌داد. (كحاله، 4/128) امام خمینی در این باره فرمود: "اینكه در مدت زمان كوتاه جبرئیل (ع) بارها نزد زهرا(س) آمده، مساله ساده‌ای نیست. سراغ نداریم كه جبرئیل در مدت زمانی كوتاه نزد كسی جز انبیای عظام، رسول الله(ص)، عیسی(ع) و... آمده باشد. در مورد ائمه، نیز وارد نشده كه جبرئیل (ع) بر آنها نازل شده باشد. به دلیل وسعت روح فاطمه(س)، میان روح او و جبرئیل تناسب برقرار بوده است. (ن. ك: غروی، 16)
انسن با قرآن
زهرا(س) در خانه وحی متولد شد و با صوت قرآن پدر انس گرفت و رشد نمود، بدیهی است كه آن حضرت با قرآن مانوس باشد و وجودش به آیات قرآن آمیخته گردد. پدرش ابلاغ كننده وحی و آیات الهی به مردم بود. بنابراین او كه پاره تن رسول‌الله بود، از نزدیكترین و مانوس‌ترین افراد بیشتر به كلام خدا و وحی بوده است. شاهد این گفتار را در خطبه پر ارزش و گفتار درهم كوبنده آن بزرگ بانوی اسلام در مسجد النبی پس از رحلت رسول خدا(ص) و در برابر سران قریش می‌بینیم. سخنان بانویی مصیبت زده‌ای كه خلیفه وقت و یارانش را مجبور به سكوت كرد. (ابن عبد ربه، 3/63 و 443، طبری، 3/104، ابن قتیبه، 13، ابن ابی الحدیه، 2/20، كحاله، 4/114 و 118) در حالی كه پیكرش صدمه دیده لكن با صلابتی كه استواری او را به استواری رسول الله(ص) تشبیه كرده‌اند، خطبه می‌خواند. یك خطبه برای همیشه تاریخ كه در آن درباره توحید و صفات خداوند، نبوت و رسالت رسولش و ولایت علی بن ابی طالب، معاد و اسرار احكام الهی می‌گوید.
قرآن در كلام حضرت زهرا(س)
دقت در خطبه فصیح و بلیغ حضرت زهرا(س) آشكار می‌سازد كه در عین شرایط خاص آن حضرت از جفای پیروان پدرش، اصحاب رسول‌الله (ص) و ظلمی كه درباره همسرش روا داشته‌اند و حق او را غصب كرده‌اند، در عین صلابت چنان با آیات قرآن مانوس است كه در میان كلامش به فراخور عبارات آن، قرآن را بدون مكث و درنگ و بدون اشتباه و جابجایی ادا می‌كند. (طبرسی، 98/104)
فاطمه(س) در سخنانش می‌كوشد تا برخی از اصحاب رسول‌الله(ص) و مسلمانان را از خواب غفلت بیدار كند و با حمد خداوند و نام رسول‌الله و ذكر مسئولیتها و خدمات آن حضرت، زنگار و غبار نشسته بر دلها را بشوید. پس از آن درباره خاندان خویش و كتاب خدا(قرآن) سخن می‌گوید و آخرین كتاب آسمانی را چنین توصیف می‌كند: "و بقیه استخلفها علیكم (و معنا) كتاب‌الله الناطق و القرآن الصادق و النور الساطع و الضیاء اللامع، بینه بصائره، منكشفه سرائره، منجلیه ظواهره، مغتبطه به اشیاعه، قائدا الی الرضوان اتباعه، مود الی النجاه استماعه. به تنال حجج‌الله المنوره و عزائمه المفسره، و محارمه المحذره. و بیناته الجالیه، و براهینه الكافیه. و فضائله المندویه و رخصه الموهوبه، و شرائعه المكتوبه".(طبرسی 99، اربلی، 2/110)
آن حضرت قرآن را ناطق، صادق، نور درخشان و روشن، كه دلایل آن روشن و اسرار آیاتش ظاهر است معرفی می‌كند كه دلیل‌های نورانی الهی و پندهای مكرر خداوند را حامل است، واجبات تبیین شده، محرمات منع شده و احكامی كه كافی است، ادله‌ای روشن، كلماتی شفابخش و فضائلی كه انسانها را به آن دعوت می‌كند.
در قسمت دیگر از خطبه، حضرت زهرا(س) می‌فرماید: "و كتاب‌الله بین اظهركم، اموره ظاهره و احكامه زاهره و اعلامه باهره، و زواجره لایحه، و اوامره واضحه"
پس از بیان درباره قرآن می‌فرماید: هر كه به غیر از آن حكم كند، ظالم است و آیه شریفه را تلاوت می‌كند كه می‌فرماید: "ومن یبتغ غیرالاسلام دینا فلن یقبل منه و هو فی‌الاخره من الخاسرین".(آل عمران، 85)
برای نصیحت پیروان پیامبر(ص) با ذكر آیه (آل عمران، 102) آن‌ها را به تقوی دعوت می‌كند و اینكه چنان باشند و عمل كنند كه مسلمان بمیرند. چنان كه می‌فرماید: "فاتقوا‌الله حق تقاته و لاتموتن الا وانتم مسلمون".
پس از آن آیه 28 فاطر "انما یخشی‌الله من عباده‌العلماء" را خاطر نشان می‌گردد كه می‌گوید: "آنهایی از خدا می‌ترسند كه بنده عالم الهی هستند. آگاه و دانایند و خشیتشان در برابر حق تعالی از روی دانش و فهم است".
برای یادآوری زحمات پدرش و رسالت آن حضرت آیه 128 توبه را متذكر می‌گردد كه می‌فرماید: "لقد جائكم رسول من انفسكم عزیز علیه ما عنتم حریص علیكم بالمومنین روف رحیم"، یعنی:‌ای مردم. پیامبری از جنس خودتان بیامد كه از اوصافش این است كه از خسارت دین شما و از نابودشدنتان ناراحت می‌شود در حالی كه او در خیرخواهی و نجات شما چه مومن و چه غیر مومن، حریص است. به ویژه به مومنان، رووف و رحیم است با این حال آیا سزاوار است كه سفارشهای او را درباره خانواده‌اش گوش ندهید و با اهل‌بیت او چنین رفتار كنید؟ در معرفی پدر بزرگوارش رسول‌الله(ص) می‌فرماید: "داعیا الی سبیل ربه بالحكمه و الموعظه الحسنه" كه برگرفته از آیه شریفه 125 نحل است كه به رسول‌الله(ص) می‌فرماید كه مردم را به راه پروردگارت با حكمت و موعظه دعوت كن.
به مسلمان یادآور می‌شود كه شما در شرك و دشمنی با یكدیگر بودید، خداوند به شما لطف فرمود و نعمت رسالت را ارزانی داشت: "و كنم علی شفا حفره من النار"، (آل عمران، 103) حال شما حق رسالت و دستمزد پیامبر را چنین می‌دهید؟
در ادامه هشدار به مهاجران و انصار می‌گوید: "تخافون ان یتخطفكم الناس من حولكم" (الانفال، 26) و نیز می‌فرماید كه هرگاه آتش جنگی را برافروختند، حق تعالی آن را خاموش كرد: "كلما اوفدوا نارا للحرب اطفاها الله".(المائده، 64)
باز برای آگاهی آن جماعت كه عمل اشتباهی را مرتكب شده‌اند، آیه 49 توبه را یادآور شد و آنها را انذار داد. "الا فی الفتنه سقطوا و ان جهنم لمحیطه بالكافرین" آن حضرت گوشزد می‌كند آنهایی كه حرمت اهل بیت(ص) را نگه داشتند، دچار امتحان و بلا شده‌اند. علامه طباطبایی در این باره می‌نویسد: اینها با همین عملشان در فتنه افتاده‌اند یعنی اینها به خیال خودشان از فتنه احتمالی احتراز می‌جویند، در حالی كه سخت در اشتباهند، غافلند از این كه كفر و نفاق و سوء سریره‌ایكه دارند و این پیشنهادشان كه از آن حكایت می‌كند، فتنه‌ای است. غافلند از این كه شیطان آنان را در فتنه افكنده. فریب داده و دچار هلاكت، كفر، ضلالت و نفاق ساخته است. تازه این خسارت و گرفتاری دنیائی ایشان است و در آخریت نیز جهنم برای كافران احاطه خواهد داشت همان‌طور كه در دنیا فتنه به آنان احاطه داشت. (طباطبایی، 9/305)
و می‌گوید: با این كارها به كجا می‌روید؟ "و انی توفكون"(الانعام، 95) اعمالی كه به جای حق انجام می‌دهید بسیار زشت است: "بئس لظالمین بدلا" و باز ایشان را هشدار می‌دهد كه كارهای شما و مسیر شما غیر از مسیر اسلام است و می‌فرماید: "و من یتبع غیرالاسلام دینا فلن یقبل منه و هو فی الاخره من الخاسرین". (الكهف، 50)
در بیان مسئله ارث خود از پدر بزرگوارش كه خلیفه منكر آن بود، حضرت زهرا(س) فرمود: آیا گمان می‌كنید كه ارثی برای ما نیست؟ و سپس آیه شریفه 50 مائده را تلاوت می‌كند كه می‌فرماید: "افحكم الجاهلیه تبغون و من احسن من‌الله حكما لقوم یوقنون" آیا برای حكم كردن به دنبال حكم جاهلی هستید؟ یا اینكه باید حكم خداوند را بپذیرید كه می‌فرماید: "یوصیكم‌الله فی اولادكم للذكر مثل حظ الانثیین" خداوند شما را سفارش می‌كند كه برای فرزندانتان ارث بگذارید. حضرت فاطمه(س) در این گفتار می‌خواهد بگوید: چرا به حكم خدا توجه نمی‌كنید؟ آیا پیامبر به حكم الهی عمل نمی‌كرد؟ چه كسی در حكم كردن بهتر از حق‌تعالی است؟
در اثبات حقانیت خویش و طلب حق خود از سهم فدك و میراثش، آن حضرت(س) به آیات (النحل، 16، مریم، 6، الانفال، 75، النساء 11، البقره، 180) استناد می‌كند كه می‌فرماید:
*"و ورث سلیمان داوود".
*"فهب لی من لدنك ولیا یرثنی و یرث من آل یعقوب".
*"و اولوا الارحام بعضهم اولی ببعض فی كتاب الله".
* "یوصیكم‌الله فی اولادكم للذكر مثل حظ الانثیین".
*"ان ترك خیرا الوصیه للوالدین و الا قربین بالمعروف حقا علی المتقین".
در پایان در دفاع از حق خود می‌فرماید: آیا همه ملت‌ها ارث نمی‌برند؟ یا اینكه من و پدرم از یك ملت نیستیم كه شما چنین ادعا می‌كنید؟ و وعده قیامت و عذاب خواركننده و پایدار را برای آن‌ها متذكر می‌شود كه می‌فرماید: "و لكل نبا مستقر و سوف تعلمون" (الانعام، 67) و آن را به آیه (هود، 39) پیوند می‌دهد: "من یاتیه عذاب یخزیه و یحل علیه عذاب مقیم".
سپس متوجه انصار می‌شود، آنها را مورد خطاب قرار می‌دهد و می‌فرماید: رسول‌الله(ص) پدرم بود كه چنین وچنان فرمود. در این كلام حضرت زهرا(س) درباره خدمات و گفتار پدر بزرگوارش سخن می‌گوید و به آن‌ها با بیان آیه شریفه (آل عمران، 144) هشدار می‌دهد كه محمد(ص) پیامبری از پیامبران خدا بود كه قبل از او پیامبران دیگری نیز بودند. پس اگر از دنیا رحلت كرده باید به گذشته برگردید و عقب‌گرد كنید؟! به حقیقت كه هركس به عقب برگردد پس از اسلام آوردن - یعنی به دوران جاهلی بازگردد - ضرری به حق تعالی نمی‌زند: "و ما محمد الا رسول قد خلت من قبله الرسل افان مات او قتل انقلبتم علی اعقابكم و من ینقلب علی عقبیه فلن یضرالله شیئا و سیجزی‌الله الشاكرین".(آل عمران، 144)
به درستی كه پس از پیمان، عهد شكستید - اشاره است به عدم اطاعت از سفارشهای رسول‌الله(ص) درباره اهل بیت و نزدیكانش كه قرآن می‌فرماید و بیعت روز غدیر كه پیامبر(ص) از آنها شهادت و پیمان گرفت - و پس از آنكه ایمان آورده بودید، مشرك شدید و می‌فرماید: ""بوسا لقوم نكثوا ایمانهم من بعد عهدهم و هموا باخراج الرسول و هم بدء و كم اول مره، اتخشونهم فالله احق ان تخشوه ان كنتم مومنین".(التوبه، 13)
حضرت فاطمه(س) در این قسمت از كلام خود كه خطاب به انصار است، می‌‌فرماید: شما از مهاجران یاد گرفتید؟ منظور حضرت از مهاجران در این بیان همه كسانی است كه حق ارث او و حق ولایت امیرالمومنین(ع) را غصب كرده بودند نه همه مهاجران. به انصار می‌گوید از اینها كه حاكم شما شده‌اند می‌ترسید؟ در حالی كه حق تعالی سزاوارتر است كه از او بترسید تا از این مردم!!
فاطمه(س) باز هشدار می‌دهد كه هر چه كنید و كفر بورزید، حق تعالی بی‌نیاز است: "فان تكفروا انتم و من فی الارض جمیعا فان‌الله لغنی حمید". (ابراهیم، 8) در خاتمه گفتار، آن بانوی رنج دیده، با این كه حقش نیز غصب شده است. بدون خللی در گفتار و با همان صلابت و فصاحت اعلام می‌نماید: "گفتم آن چه را باید می‌گفتم. حجت خدا را بر شما عرضه كردم. بدانید كه اگر از این تصمیم خود باز نگردید پس به آتش الهی گرفتار خواهید شد" و چنین می‌‌فرماید: "موصوله بنارالله الموقده التی تطلع علی الافئده"(الشعراء، 6 و 7) "فبیعن‌الله ما تفعلون و سیعلم الذین ظلموا‌ای منقلب ینقلبون"(الشعراء 227) و "انا ابنه نذیر لكم بین یدی عذاب شدید". (السبا، 46) "فاعملوا انا عاملون" برگرفته از آیه 5 فصلت است كه می‌فرماید: ""فاعمل اننا عاملون". "و انتظروا انا منتظرون". (هود، 122)
سراسر خطبه گواه پیوند محكم حضرت زهرا(س) با قرآن الهی می‌باشد. گویی زبان آن حضرت (س) با قرآن عجین و انفكاك ناپذیر است. می‌توان گفت به همین دلایل است كه رسول‌الله(ص) امت را به دو ثقل عظیم سفارش فرمود كه این دو از هم جدا نشدنی‌اند: قرآن و اهل بیت عصمت و طهارت(ع).
نتیجه مقاله
پیوند تنگاتنگ و جدایی ناپذیر حضرت زهرا(س) از بدو شكل‌گیری وجود مقدس ایشان تا شهادت، با استناد به سخنان گرانمایه آن حضرت، بیانگر علت تاكید این فرمایش رسول خدا(ص) مبنی بر همراهی قرآن و عترت و عدم جدایی این دو ثقل عظیم تا قیامت می‌باشد. بنابراین قرب به مقام حق تعالی، فلاح، رستگاری و درك عمیق و فزونتر از آیات الهی جز با تمسك به حضرت زهرا(سلام‌الله علیها) و ذریه مطهر آن حضرت میسر نخواهد بود.

 


2.5/5 - (2)
 
 
 
1393/07/01
 
 كنگره بين المللي علوم انساني اسلامي
 دانشگاه علامه طباطبايي
 پايگاه اطلاع رساني پژوهشكده
 دانشگاه شيخ بهايي
 دانشگاه اصفهان
 دانشگاه تربيت مدرس
 دانشكده علوم حديث
 دانشگاه تبريز
 دانشگاه باقرالعلوم(ع)
 دانشگاه گلستان
 دانشگاه تربيت معلم سبزوار
 سايت واعظون
 پايگاه فرهيختگان تمدن شيعي
 
کتابخانه هادی
 
 فرهنگ نامه تاريخ زندگاني پيامبر اعظم (صلي الله عليه و آله و سلم)
بسم الله الرحمن الرحيم فرهنگ‎نامه‎ي تاريخ زندگاني پيامبر اعظم(ص) منشر شد در راستاي ...
 
 
 
 
Email:pajoohe_b@yahoo.com صفحه اصلی |  اخبار |  مصاحبه |  پند و اندرز |  نامه های اخلاقی |  مقالات پژوهشکده |  مقالات نشریات |  پژوهشها |  دوره های آموزشی |  فرهنگ علوم اسلامی و انسانی |  پرسش و پاسخ |  چند رسانه ای |  Powered By vwideas