در مورد جهت داري علوم و نقش پيش زمينه هاي معرفتي در ارائه نظريات علمي، شما با كدام نظر موافقيد؟
 موثر در مقام گردآوري اطلاعات
 موثر در مقام گردآوري و داوري
 بدون تأثير

 
  رمانتيسم Romanticism       ديالكتيك استعلايي Dialectic Transcendental       نظريه تصويري THE PICTUER THEORY OF MEANING       جوهر substance       پست مدرنيسم       اسطوره Mythos       بافت گرايي contextualism       اروس Eros       حس دروني inner sense       پيش داوري Prejudice       پساساختارگرايي Post-structuralism       ساختارگرايي structuralism       آيت الله قاضي طباطبايي       آيت الله هاشمي رفسنجاني       ويليام اوكام William occam       شهيد آيت الله صدوقي       حزب استقلال       شهيد مصطفي خميني       انسان كامل Prefect Man       نوآگوستيني Augustinianism       سُدره (Sudrah (Sacred shirt       گناه مرگ ارزان gonah i marg arzan       هئورتات haurvatat       هميستكان hamestakan       كيومرث Kayūmart, Gayūmat, Gayōmart    
 
 
عنوان  :  رمان ديني
نویسنده :  مهدي اسلامي
كلمات كليدي  :  دين، رمان، مشروطه، انقلاب اسلامي، دفاع مقدس، ادبيات فارسي
رمانی است که دین، آداب، تعالیم و آنچه مربوط به مذهب و دین است را مضمون اصلی و آشکار خود قرار می­دهد. به عبارت دیگر رمانی است که ماهیّت دینی دارد یا معطوف و برآمده از آن است.
در نگاه اول به تاریخ داستان و رمان­نویسی، چنین به نظر می­آید که میان دین و رمان ارتباط چندانی نیست. ولی باید گفت که بین رمان و دین ارتباط تنگاتنگی وجود دارد. رمان­نویسان بزرگ چه بسا مضمون­هایی اختیار می­کنند که واجد مفاهیم ضمنی دینی­اند ولی این مفاهیم ضمنی، پوشیده بیان می­شوند و در عمل و تفکر شخصیّت­های داستان بروز می­یابند، نه در پند و اندرز مستقیم، به همین دلیل شاید با نگاه سطحی، نتوان به مضمون دینی رمان پی­برد.[1]
بهره­گیری از قصه و داستان با هدف القا و آموزش مفاهیم دینی، سابقه­ای طولانی و کارنامه­ای درخشان دارد. زیرا در عهد جدید، قصه و قصه­واره­های بسیاری وجود دارد که بن­مایه­های قصه­پردازی دینی، به ویژه در جامعه­ي مذهبی غرب را به­وجود آورده و ادبیات داستانی دین­محور را جانشین داستان­های مبتنی بر اساطیر کرده است.[2] در ادبیات غرب، به ویژه در جهان مسیحیت، رمان­های مسیحی یا دست کم رمان­های تألیف شده از سوی مسیحیان معتقد در اروپا از سابقه و سنتی غنی برخوردار است که به قرن­های گذشته و به ادبیات تمثیلی آنجا باز می­گردد. آثاری مثل "کمدی الهی" اثر دانته، نویسنده­ي ایتالیایی، از این دسته­اند.[3]
حضور دین در ادبیات ایران از سابقه­ي بسیار طولانی برخوردار است. جامعه­ي ما جامعه­ي دینی است. ادبیات ایران در تمام طول تاریخ کهن خود، ابتدا تحت آموزه­های دین زردشت و بعد از آن آموزه­های دین اسلام، بوده است. با مراجعه به متون ادبی، چه متون ایران باستان و چه متون ادبی بعد از ورود اسلام، حضور پررنگ دین را می­توان دید.[4]
ادبیات در دوره­ي اسلامی تا قبل از مشروطه در حوزه­ي داستانی­اش، قبل از هر چیز روایت­کننده­ي باورهای دینی، مذهبی و اعتقادات آدم­هاست. کمتر می‌توان حکایت، روایت و افسانه­ای را یافت که ریشه در این مؤلفه­ي مهم نداشته باشد.[5]
در ادبیات داستانی بعد از مشروطه، باورها و اعتقادات و فرهنگ مردمان به‌گونه­ای دیگر بازتاب داده می­شود و محصول تجدّدخواهی و فاصله گرفتن از گذشته­ای است که آن­را مایه­ي عقب­ماندگی خود می­داند. در این میان داستان‌نویس طالب تجدّد و نوخواهی­های نوین، بخشی از وظیفه و رسالت نوشتاری خود را در نفی باورهای مردم کوچه و بازار می­دانستند؛ از این روست که در اغلب آثار داستان­نویسان ایران در دهه­های نخست شکل­گیری ادبیات داستانی بعد از مشروطه، باورهای دینی و مذهبی شخصیّت­های داستانی به سخره گرفته می­شود و کمتر اثری همانند رمان "سووشون" از سیمین دانشور، می­توان پیدا کرد که با باورهای مذهبی و دینی همراه باشد.[6]
پس از انقلاب اسلامی، بخشی از جریان داستان­نویسی از سلطه­ي جریان چپ خارج شد و به نوعی آرمان عمیق دینی رسید و این نگاه اصیل، به آرمان‌های عمیق و باطنی دینی، ناظر است. در واقع پس از انقلاب اسلامی، دین به شکلی نهادینه شد که خود را از حیطه­ي ارزش­های فردی به ارزش­های اجتماعی رساند و برای خویش غیر از مسئولیّت­های فردی، مسئولیّت­های اجتماعی نیز، قائل بود. در این مسیر، نویسندگانی از جمله: امیرحسین فردی، محسن مخملباف، داوود غفارزادگان، محمدرضا کاتب، رضا رهگذر، ابراهیم حسن‌بیگی و... داستان نوشتند.[7]
یکی از ویژگی­های ممتاز ادبیات دفاع مقدس، حضور اندیشه­ها و احساسات دینی در آن است. تا آنجا که می­توان ادبیات جنگ را ادبیات دینی نیز نامید. در چنین ادبیاتی، اندیشه­ها و احساسات دینی، جای اندیشه­های مادی­انگارانه را می­گیرد. یعنی آنچه باعث و انگیزه­­­ي حرکت و عمل قهرمان می­شود، اعتقاد به باورهای دینی و مذهبی است. از رمان­های دینی بعد از انقلاب می­توان به رمان "باغ بلور" از محسن مخملباف، رمان "هفتاد و سومین" نوشته علی مؤذنی و رمان "روی ماه خداوند را ببوس" از مصطفی مستور، می­توان اشاره کرد.[8]
رمان و داستان­های دینی دارای ویژگی­هایی هستند: زبان رمان دینی، زبان اشارت است و بر خلاف گفته­ي بالزاک، رمان­نویس فرانسوی، که معتقد است، تنها شرح و جزئیات می­تواند به آثاری که رمان خوانده می­شود، ارزش لازم را بدهد. حکایت­گر و رمان­نویس دینی، به دلیل حفظ حرمت انسان، از نفوذ در عمق و زوایای پنهانی زندگی شخصیّت­های رمانش می­پرهیزد و می­خواهد اسرار را نگاه دارد.
رمان دینی، رمان عرضه­ي مفاهیم اساسی و ماندگار در حیات انسان است. اخلاق و اصول پایدار در آن نمی­تواند فارغ از اندیشه­ي مذهبی باشد. باید و نباید‌های اخلاقی، حفظ حرمت و رعایت احکام شرعی از جمله محدودیّت­هایی است، همچون محدودیّت وزن و قافیه در شعر که می­تواند رمان­نویس مذهبی را به خلق زیبایی­هایی در خور بشر وادارد. اما لاجرم محدودیّت­های موجود در این نوع رمان، عرصه­ي جولان شخصیّت­های داستان را اندکی محدود می­کند.
رمان غیر دینی، تنها به عالم واقعی و محسوس باور دارد و رؤیاپردازی نویسنده نیز در چهارچوب همین عالم خاکی محدود و محصور است، در حالی­که نویسنده­ي رمان دینی با عوالم سه­گانه (عالم طبیعت، عالم مثال، عالم عقل) سر و کار دارد و همین امر گستردگی عجیبی برای خلق رمان در پیش روی رمان‌نویس قرار می­دهد.[9]
   
 
 

[1] . دیویس، رابرستون؛ رمان و دین، ترجمه­ي ناصر ایرانی، نشر دانش، بهمن 1367، سال ششم، شماره­ي دوم، ص 12
[2] . زواریان، زهرا؛ درباره­ي ادبیات و هنر دینی، تهران، انتشارات سوره­ي مهر، 1388، چاپ اول، ص50
[3] . سلیمانی، مرضیه؛ ملاحظاتی در باب رمان دینی، اطلاعات و حکمت، فروردین 1389، شماره 49، ص 33
[4] . زواریان، زهرا؛ پيشين، ص 136
[5] . همان، ص150
[6] . همان
[7] . سعیدی، مهدی؛ رویکردهای عمده­ي ادبیات داستانی جنگ، پژوهش زبان و ادبیات فارسی، شماره­ي هفتم، پاییز 1385، صص 24 و 25
[8] . ر.ك: سلیمانی، بلقیس؛ تفنگ و ترازو (نقد و تحلیل رمان­های جنگ)، تهران، 1380، نشر روزگار، چاپ اول،1380
[9] . سالاری، محمد؛ باورهای معنوی در ادبیات فارسی، (مقاله­ي موجود در سایت جامع دفاع مقدس)، چهار شنبه 25 آذر 1388، صص 1 و 2

 


4.5/5 - (2)
 
 
 
1393/07/10
 
 كنگره بين المللي علوم انساني اسلامي
 دانشگاه علامه طباطبايي
 پايگاه اطلاع رساني پژوهشكده
 دانشگاه شيخ بهايي
 دانشگاه اصفهان
 دانشگاه تربيت مدرس
 دانشكده علوم حديث
 دانشگاه تبريز
 دانشگاه باقرالعلوم(ع)
 دانشگاه گلستان
 دانشگاه تربيت معلم سبزوار
 سايت واعظون
 پايگاه فرهيختگان تمدن شيعي
 
کتابخانه هادی
 
 فرهنگ نامه تاريخ زندگاني پيامبر اعظم (صلي الله عليه و آله و سلم)
بسم الله الرحمن الرحيم فرهنگ‎نامه‎ي تاريخ زندگاني پيامبر اعظم(ص) منشر شد در راستاي ...
 
 
 
 
Email:pajoohe_b@yahoo.com صفحه اصلی |  اخبار |  مصاحبه |  پند و اندرز |  نامه های اخلاقی |  مقالات پژوهشکده |  مقالات نشریات |  پژوهشها |  دوره های آموزشی |  فرهنگ علوم اسلامی و انسانی |  پرسش و پاسخ |  چند رسانه ای |  Powered By vwideas